Bacaklı_aş_tutmaç.jpg
Tutmaç çorbası (Lâkişe veya Lâkiçe)
Tutmaç, Tutmaç çorbası, Bacaklı aş(Bacaklı çorba), Sakala sarkan, Sakala çarpan ya da Erişte çorbası, Lâkişe, Lâkiçe, Lahse, Tokmaçlı aş Türk mutfağına özgü çorba ya da aş. Kullanılan malzemeler erişte, maydanoz, ıspanak, dereotu, taze soğan ve bazen kişniş, kuru nohut, börülce, mercimek, soğan, un, nane, sarımsak, yağ, tuz ve karabiberdir. İran'da da benzer bir yemek "aş reşte" adıyla yapılır. Bacaklı çorba adı ile geleneksel Tokat mutfağında yapılır. Kazan Tatarları tokmaçlı aş olarak bu çorbayı hazırlamaktadırlar. Tutmaç aşı da denir.
Osmanlı mutfağındaki çeşitleri
Hezarfen Hüseyin Efendi'nin hazırladığı Lisânü'l-Etibbâ (Tabiplerin Dili) adlı eserde lâkişe veya lâkiçe olarak adı geçmektedir.
Yörelere göre çeşitleri
• Çankırı tutmaç çorbası 01.06.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
• Konya tutmaç çorbası 27.10.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
• Tokat bacaklı çorba
• Sivas kesme çorbası (hamur çorbası, bacaklı çorba)
• Isparta sakala sarkan çorbası
• Afyonkarahisar sakala çarpan çorbası
• erişte aşı (kesme aş, lakişe, lahse veya tokmaçlı aş)
Gerekli Malzemeler
• 1/2 çay bardağı haşlanmış nohut
• 1/2 çay bardağı ince erişte
• 1/2 çay bardağı haşlanmış yeşil mercimek
• 1 soğan
• 3 çorba kaşığı sıvı yağ
• aldığı kadar su
• 1 tatlı kaşığı tuz
• isteğe göre toz karabiber
• isteğe göre nane
Terbiyesi için:
• 1 çorba kaşığı tam buğday unu
• 1 yumurta sarısı
• 1,5 bardak doğal yoğurt (tercihen süzme)
Pişirme
1. Bir taşım suyu tencerede kaynatın. Kaynama sürecini hızlandırmak için 1 tatlı kaşığı tuzu ilave edin.
2. Kaynamış suyun içerisine yarım çay bardağı kadar, önceden haşlanmış nohut ve yeşil mercimeği ekleyin.
3. Bu iki malzemeyi karıştırdıktan sonra yarım çay bardağı erişteyi de tencereye ilave edin.
4. Erişteler diriliğini kaybedene kadar (10-15 dakika) tencereyi kendi haline bırakın.
5. Tutmaç çorbası terbiyesi için bir kasede 1 adet yumurta sarısı, 1 yemek kaşığı un ve 1,5 su bardağı yoğurdu karıştırın.
6. Tencereden 1-2 kaşık suyu kaseye alarak karıştırma işlemine devam edin. Bu işlem yoğurdun kesilmemesini sağlayacaktır.
7. Birbirine iyice karışan terbiyeyi yavaş şekilde tencerenin içerisine ekleyin.
8. Çorbayı 2-3 dakika karıştırıp terbiyeyi yedirdikten sonra ocağın altını kısık konuma alın.
9. Ayrı bir tavada 3 yemek kaşığı sıvı yağ, 1 adet doğranmış soğan ve bir tutam naneyi karamelize olana kadar pişirin.
10. Hazırlanan karışımı çorbaya ilave edip birkaç kez karıştırdıktan sonra tutmaç çorbası servise hazırdır.